Onderwijs voor alle kinderen!

kinderen-school

Sorry, this entry is only available in Dutch For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Door Theo Belhuizen. Door de jaren heen heeft Sophia Vassiliou heel wat geschreven over onderwijs, opvoeding en meer zulke onderwerpen. Ze heeft onderzocht wat volgens haar de beste manier zou zijn om kinderen te helpen om te leren op een interessante en leuke manier.

Het mooie is dat de uitkomst iets was, wat ze tijdens haar studie al had geleerd. Het bestond toen al in Griekenland en hier in Nederland alleen op één school ergens in Friesland en het heet Natuurlijk Leren. Geen thuisonderwijs en geen Iederwijs, maar onderwijs in kleine klasjes (of groepen zo je wilt) van maximaal 10 kinderen, net als in het volwassenenonderwijs. Sophia verbaasde zich er altijd over waarom volwassenen wél op maat mogen leren, maar kinderen niet. Die moeten zich maar zien aan te passen aan één docent. Met z’n dertigen in een klas en een docent die maar op één manier les weet te geven. Als jij dat niet kunt volgen, dan heb je pech en moet je naar een psychiater. Die deelt je een leerstoornis uit en een pilletje, waardoor je helemáál niet meer kunt leren, maar ook in ieder geval niet meer ‘lastig’ bent in de klas.

Zoals ik het nu schrijf, lijkt het wel de Gestapo. En guess what? Als een kind geen vriendjes in de klas vindt, ís het ook de Gestapo. Het enige dat de kinderen door 12 jaar superstreng onderwijs heentrekt, zijn immers vriendjes. Kinderen die vrienden weten te maken ín de klas zelf, komen er wel door, maar de andere krijgen grote problemen. Sophia is als moeder vaak in de klas geweest en gaf zelf ook jarenlang les op verschillende scholen. Wat ze zelf als lerares kon doen, was alleen maar zo goed mogelijk uitleggen en niet te veel huiswerk geven. Als moeder kon ze helemaal niets, want thuis ook nog leren was te veel voor haar oudste zoon, die de pech had dat hij zijn vrienden buiten school had. In de klas zelf had ze geen enkele invloed op de uiterst zelfvoldane leerkrachten. Omdat er heel veel gebeurde wat beslist niet mocht, is hij eraan kapot gegaan.

Ondanks dat er zóveel onderzoek wordt gedaan naar de beste manier(en) om les te geven, blijft het op school maar boos, streng en strak. Tegenwoordig moeten kinderen heel veel dingen zelfs nog een jaar eerder leren dan vroeger en de boeken zijn er niet veel leuker op geworden. De onderwijzers waren vroeger vaak mannen en die zijn van nature wat minder op de regeltjes ingesteld. Nu zijn het bijna alleen maar vrouwen en je hebt vast wel gehoord dat jongens het op school veel moeilijker hebben dan meisjes. Dat komt doordat ze veel te weinig les krijgen van mannelijke docenten en omdat het klimaat veel en veel te strak is. Het zijn ook niet gewoon ‘vrouwen’ die voor de klas staan, maar het is een bepaald type dat de overhand heeft: stevige vrouwen met haar op de tanden, die de wind er flink onder houden en zeer zeker geen humor bezitten.

Ik geloof niet dat er zo weinig mannelijke docenten meer zijn, omdat ze weinig kansen hebben om carrière te maken. Ik denk eerder dat het komt, doordat de regels veel te streng zijn en er te veel van dat spicy type vrouwen bijgekomen zijn. Die laten geen ruimte meer voor een man om op zijn eigen manier les te geven. En ook niet voor wat meer verlichte vrouwen, die ook niet zo van strenge regels houden. Dus wordt de sfeer steeds grimmiger en kan er steeds minder op school aan leuke dingen.

Nu naar hoe het ook kan. Toen ik zelf een kind was, gingen we nooit in een kring zitten en al helemaal niet ‘s ochtends vroeg op je nuchtere maag. Ook niet op de kleuterschool! Ik vind dat ontzettend indringend voor een kind, vooral dat ze dan verplicht zijn om iets over thuis te vertellen. Dat is controlerend en het is een inbreuk op de privacy van kinderen, die het recht niet hebben om te zeggen dat ze niets willen vertellen. Er is net een nieuwe privacywet gekomen, maar daar staat niets in over kinderen op school. Wat mij betreft mogen die kringen er dus vandaag nog uit!

En weet je wat er ook uit mag van mij? Bij de kleine kindjes die in de klas in een kring moeten eten. Ze krijgen stukjes fruit uitgedeeld, waar ze er één van mogen pakken van zo’n veel-te-strenge juf en dan moeten ze net zolang wachten totdat ieder kind een stukje fruit heeft. Dán pas mogen ze het opeten, want dat zou goed zijn voor hun ontwikkeling. Daar zouden ze van leren delen en sociaal worden. Lieve mensen: kinderen zijn van nature al sociaal! Maar wel op hun eigen manier. Dus beste juffen: geef les op een onderzoekende manier en niet zo dwingend. Laat de kindjes zelf langs zo’n bak met fruit lopen en er iets uithalen of vraag de moeders om het zelf thuis al te snijden. Zet meerdere bakken neer, zodat ze niet in de rij hoeven. Het is geen werkkamp of gevangenis, maar school!

Als je me agressief wilt zien, dan moet je zó met kinderen omgaan als nu gebeurt op school. Ze de hele dag dwingen om van alles te doen, waar ze nog niet aan toe zijn en ze volstoppen met zware verdovende middelen, als ze niet beantwoorden aan de eisen. Stel je eisen bij en als de Onderwijsinspectie moppert, zeg je gewoon dat jíj het onderwijs bepaalt en niet zij. Dat ze van harte welkom zijn om een dagje, of van jouw part een wéék, met je mee te lopen om te zien wat echt onderwijs is. Dat is niet de hele dag met je gat op een stoel zitten luisteren naar een docent of zelf allerlei onmogelijke theoretische opdrachten moeten maken.

Onderwijs is dat je in april, als de kikkertjes wakker worden uit hun winterslaap, naar de sloot gaat. De kinderen die het leuk vinden, kunnen dan een kikkertje vangen, kijken naar het kikkerdril in de sloot en er een beetje van meenemen in de klas. De kinderen die het níet leuk vinden, kunnen een leuk spel doen bij de slootkant. Later, weer in de klas, kunnen de twee groepen aan elkaar vertellen waarom ze het zo leuk gehad hebben. Dat is gewoon een voorbeeld. Je kunt er een schrijfoefening aan vastmaken, door de kinderen een brief aan hun ouders, aan opa of oma of iemand anders te laten schrijven over wat ze hebben geleerd. Je kunt ook een mooi verhaal over kikkers voorlezen of een puzzel met kikkers laten maken en nog een heleboel meer.

De kinderen meenemen naar een boerderij, als je op het platteland woont. Naar fabriek of bedrijf als je in een stad woont. Neem de natuur mee in je lessen, maar niet door ergens in de hoek een bakje met kastanjes neer te zetten waar je niets mee doet. Nee, maak er iets leuks van en dat kan voor iedere leeftijd. Kleintjes vinden het vaak leuk om kastanjes en andere nootjes of mooie bladeren te zoeken. Grotere kinderen vinden het wellicht leuk om te vertellen hoe ze dat vroeger deden en er een verhaaltje over te schrijven.

Vroeger mocht je op dierendag een dier meenemen. Sophia nam altijd hun hond mee. Anderen hadden een kooi met een cavia erin, een rat of een konijn. Ze vertelde me eens dat een paar jongens in de 6e klas een keer een mol hadden gevonden op dierendag. Gelijk zat de sfeer erin en was iedereen geïnteresseerd. Een van de leraren ving wel eens muskusratten, waar toen een plaag van was en vertelde erover. Wat mij betreft had hij het mogen laten zien ook. Maar tegenwoordig zit er nog wel eens een allergisch kind in de klas en dan mag gelijk de hele school geen dieren meer mee. In plaats van te zorgen dat dat kind er minder last van heeft (allergieën worden veroorzaakt door een te hoog vitamine B12-gehalte) of de allergische kinderen van de hele school bijeen te nemen en iets leuks met dieren met hen te doen. Het zijn maar ideeën.

Op de middelbare school moet je ten eerste ook weer niet te vroeg beginnen met allerlei vakken. Iets waar ik helemaal niet van hou, is wiskunde. Om daar goed in te zijn, moet je een technische foef uithalen: alléén maar met je linker hersenhelft denken, want uiterst vermoeiend is voor de meeste jongeren. Het is nergens goed voor om ze daar zó mee te belasten als nu gebeurt. Doe het een uurtje in de week als oefening om ook zo te leren denken, maar wiskunde mag geen hoofdvak zijn! En maak van natuur- en scheikunde een feest met veel proeven en onderzoekjes. Alles hoeft toch niet saai te zijn om ‘onderwijs’ te mogen heten?

Talen zijn wél goed voor je ontwikkeling! Daarvoor moet je met beide hersenhelften kunnen denken en dat is voor nog veel meer dingen nodig in het leven. Het is zelfs de bedoeling dat dat normaal voor je is en dus niet verkeerd om daar op een interessante manier mee te oefenen. Sophia vertelde me dat ze de kinderen altijd met z’n tweeën spreekoefeningetjes liet doen, waarbij zijzelf door de klas liep om te helpen met de uitspraak. Op sommige scholen waren de kinderen in het begin bang om door elkaar heen te praten, zoals de bedoeling was bij dit soort oefeningen.

Maar de bedoeling van een taal is als eerste dat je die leert spreken en verstaan. Bovendien is het gewoon raar als je de taal van je buurlanden niet kunt spreken. Ik zou ervoor zijn om twee of drie vreemde talen te leren op scholen. Daarvan één of twee uit de omgeving, dus van buurlanden, en één internationale taal. Engels, Spaans, Russisch, Arabisch, Hindi of Chinees. Ik vind ook dat je het dialect van de plaats waar je woont en iets van de cultuur daar, hoort te kennen. Ten slotte vind ik dat een vreemde taal perfect kunnen schrijven minder belangrijk is dan dat je die kunt spreken, lezen en verstaan.

Kleinere klassen, meer uitjes en óók minder managers. Coördinator heten ze meestal op de middelbare school en een schooldirecteur op de basisschool mag van mij weer gewoon schoolhoofd zijn, net als vroeger. Schaf leerlingendossiers af of beperk ze in ieder geval tot een minimum. Dat bespaart allemaal een heleboel geld, dat het onderwijs direct ten goede komt. Dan kun je met dezelfde budgetten als nu een heleboel leukere dingen doen. Toen ik een kind was, was de kleuterschool apart van de ‘lagere’ school (of gróte school, zoals wijzelf zeiden). Dat schijnt tegenwoordig niet meer te kunnen en hoeft ook eigenlijk niet. Maar al die dossiervorming en hele lagen managers zijn nergens goed voor.

Een school is er om les te geven, niet om kinderen op te voeden. Dat doen ouders wel. Als je ze tenminste de kans geeft. Vroeger waren sommige dingen een stuk beter, zoals dat het programma duidelijk was, dat er minder strakke regels waren en minder drukte in de vorm van projectweken. Maar het onderwijs zelf zou een stuk futuristischer mogen in de zin van meer verlicht: leuk, boeiend en praktisch.

Ik denk dat je wel een idee hebt van wat ik denk dat onderwijs zou moeten zijn en ik heb nog muziek voor je. Een ouwe van Pink Floyd: Another brick in the wall. Uit 1979.

 

© Vassiliou Empowerment

Geef gerust een leuke reactie / Please feel free to give a nice reaction

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.