Eventjes bijtanken in Kaapstad

Eventjes bijtanken in Kaapstad

Ben ik weer eventjes met een verhaal over Zuid-Afrika. Ik zit alle informatie die ik dagelijks krijg, te verwerken en het woord hottentottententententoonstelling bleef maar in mijn hoofd dansen en zingen. Zocht op wie de Hottentotten nog maar waren en zag dat het héél eenvoudig is om uit te zoeken hoe dat is gegaan met de Nederlandse kolonisatie van Zuid-Afrika. De laatste tijd zijn er zulke verhitte discussies over racisme en discriminatie, dat ik dacht: okee, dan zoek ik het ook uit en schrijf ik er wat over. Wat ik niet claim, is dat dit de absolute waarheid is. Daarvoor weet ik gewoon te weinig over het onderwerp. Ik doe een poging om uit te zoeken hoe vreedzaam of juist niet alles daar verlopen is en wie er volgens mij het meest gelijk hadden en hebben. Dit artikel heeft een vervolg gekregen, dat je hier vindt.

Blanke mensen die in Zuid-Afrika hebben gewoond of er nog steeds wonen, zeggen altijd dat er niemand woonde toen de Nederlanders er arriveerden in de 17e eeuw. Ze zeggen dan dat de Afrikaanse mensen vaak nomaden waren, die verder naar het noorden leefden en alleen maar heel af en toe naar het gebied dat we tegenwoordig kennen als Zuid-Afrika, kwamen. Er zijn óók mensen die zeggen dat de Nederlanders het land hebben gekoloniseerd en afgepakt van de zwarte bevolking aldaar. Wat is nu waar? Ik wilde het weten en vroeg Google om hulp. In de encyclopedie stond er namelijk niets over.

 

Een stukje geschiedenis van Zuid-Afrika

Nou, de állereerste zin die ik las over Zuid-Afrika, luidde als volgt: Nederlanders die van en naar het door hen bezette Oost-Indië reisden, gebruikten Kaapstad dat toen Kaap de Goede Hoop heette, als bijtankstation en pleisterplek. Ze bevoorraadden hun schepen daar met vers voedsel enzovoort, waaiden even uit en gingen dan verder terug naar hun bestemming. In 1652 kwamen ze op het idee om er een echte pleisterplek van te maken en bleven er wat missionarissen wonen. De voorraden voor hun schepen verhandelden ze van de Khoikhoi en dat zijn dan de echte Hottentotten, die toen in de provincie rond Kaapstad woonden. Woonden er dus mensen? Jep! Tegen het einde van de 17e eeuw kwamen er steeds meer Nederlanders in de Kaapprovincie wonen en die vestigden zich daar als vrije burgers of Boeren met een hoofdletter. Later kwamen er ook Fransen bij, omdat men er wijn teelde, maar niet goed wist hoe dat moest. Er kwamen eveneens Duitsers en deze mensen vormden de Afrikaners.

Wat ik lees, is dat die Khoikhoi een vrij volk waren, die van mening waren dat het land van iedereen was en niemand echt toebehoorde. Daar kwamen dus misverstanden van, want die Nederlanders snapten dat natuurlijk niet. Dus zij gingen zich het land toeëigenen, waardoor de Khoikhoi steeds verder verdreven werden. Tot slaaf konden ze niet worden gemaakt, staat er dan in de verhalen. Erg toch hè? Dat je eraan denkt om als nieuwkomer en bezetter van een vreemd land de originele bevolking even tot slaaf te maken! Aan de andere kant was dat wel de manier waarop de meeste mensen toen dachten en wel overal op de wereld. Eigenlijk waren die Khoikhoi dus vetcoole, supermoderne gasten met hun vrije ideeën over land. Doordat ze steeds verder landinwaarts gedreven werden door de Boeren, raakten ze hun bezit en hun vee kwijt. Dit vind ik ontzettend triest en oneerlijk. Het is dus echt niet waar dat Zuid-Afrika een leeg land was, toen de Nederlanders er aankwamen. Ze haalden bovendien slaven uit West-Afrika en Oost-Indië daarnaar toe en maakten tot driemaal flink oorlog met de Khoikhoi en nog wat meer Afrikaanse stammen om het bezit van de grond. Naast de Khoikhoi woonden ook de San in Zuid-Afrika: de zogenaamde Bosjesmannen. Later werden zij samen de Khoisan.

Een eeuw later – eind 18e eeuw – kwamen de Engelsen aanfietsen en die vielen de Nederlanders aan om zelf Zuid-Afrika te bezitten. Dat lijkt niet aardig en is het ook niet, maar ze schaften wel rap de slavernij af, tot boosheid van de Boeren. Ze verbeterden de leefomstandigheden van de Afrikaanse bevolking. Die bestond inmiddels ook uit Zoeloes en nog meer stammen, naarmate de kolonisten steeds verder naar het noorden en oosten trokken. Bovendien kwamen ze net toevállig op het moment waarop de eerste goud- en platinavelden ontdekt waren door de kolonisten. Het werd één grote strijd, want de Boeren stichtten onder leiding van Paul Krüger een eigen staat, onafhankelijk van Batavia (Nederland) én Engeland: Transvaal en iedere keer liep het weer uit op strijd tussen hen en de Engelsen. Daarbij waren het de Boeren die de Afrikanen het ergst onderdrukten en overal ruzie liepen te maken. Dat lees ik tenminste in vier bronnen. Uiteindelijk ging het de Engelsen echter ook om de heb en voor de Afrikanen zelf was het leven niet erg aangenaam.

Pas in 1902, toen de Boeren de Tweede Boerenoorlog verloren hadden, kwam er énige stabiliteit. In 1910 werd de staat Zuid-Afrika gesticht en werd Louis Botha van de Boeren, president. Het land hoorde nog wel bij Engeland, maar had vrij veel vrijheden. In de Tweede Wereldoorlog stond Zuid-Afrika aan de kant van de geallieerden en vanaf 1948 en daarna kwam de Apartheid: het uit elkaar halen en indelen van de bevolking op grond van huidskleur. Deze gruwel, waarbij kleurlingen nauwelijks rechten hadden en zelfs in aparte bussen moesten zitten, duurde zo’n 50 jaar. In 1994 werd Nelson Mandela vrijgelaten uit de vreselijkste gevangenis ter wereld op Robbeneiland en werd hij premier. Het land stond onder enorme druk en bevond zich aan de rand van een burgeroorlog tussen blank en zwart. Hij predikte verzoening en probeerde de goede posities in het leven beter te verdelen. Zo ontstond er naast een blanke ook een zwarte rijke elite, wat maakte dat de arme bevolking zich van het ANC, de partij van Mandela, afkeerde.

 

Het huidige Zuid-Afrika

Zoals je weet, is corruptie het moeilijkste kwaad om te bevechten op de hele wereld en zo is dat ook in Zuid-Afrika. Er was onder Nelson Mandela een project ingesteld, dat zwarte mensen betere kansen op de arbeidsmarkt moest geven: BEE, Black Economic Empowerment. Dit project is echter nooit meer geëindigd en daardoor is het voor blanken moeilijker dan eerder om in Zuid-Afrika te blijven. De ongelijkheid tussen rijk en arm, maar ook nog altijd tussen blank en zwart bestaat nog altijd en er is enorm veel criminaliteit en seksueel geweld. Ik heb tevens gelezen over excessief geweld tegen blanken, maar daar vind ik nu niets over op het internet. Hoe het ook zij: Zuid-Afrika heeft nog een lange weg te gaan, voordat er stabiliteit komt en dat is triest. Ik hoop dat er snel weer een echt goede leider komt, zoals Mandela. Iemand die orde op zaken stelt en de mensen eindelijk eens laat inzien dat niemand meer of minder is dan een ander en dat de kleur van je huid alleen maar een kwestie van pigment is, een chemisch stofje uiteindelijk!

Verder: ik had familie in Zuid-Afrika die me wel eens wat vertelde en heb nog wel vaker zo eens wat mensen uit dat land leren kennen. Van alle kleuren wel eens iemand. Zelf ben ik er nooit geweest, dus ik kan alleen maar uit de kranten en geschiedenisbronnen halen hoe het leven daar zo ongeveer moet zijn. Ik hoop dat ik redelijk objectief ben gebleven en een redelijk idee heb geschetst van dit prachtige land. Want dat weet ik wél zeker; dat heeft iedereen die er wel eens geweest is, me héél duidelijk gemaakt!

Heel even nog iets wat ik op Twitter tegenkwam. Op de Antillen, Curaçao en Suriname wordt ook Sinterklaas gevierd hè. Nou, daar wordt Sinterklaas dus wit geschminkt! Eigenlijk zou je dat dus discriminatie moeten vinden toch? Nou, ik vind het vet grappig, hilarisch zelfs. Een witgeschminkte Sinterklaas en een zwartgeschminkte Piet!

 

Bronnen:

Nationaal Archief
IS Geschiedenis
South Africa Specialist
Kaapstadmagazine
Historiek.net

Zuid-Afrika na Nelson Mandela:
VPRO Bram Vermeulen 2014
De Morgen, Belgische krant, 2018
Trouw 2019, activiste aan het woord
Kijkmagazine 2013
Welingelichte Kringen 2020

 

 

© Natassa Vassiliou

 

Geef gerust een leuke reactie / Please feel free to give a nice reaction

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.