De relatie tussen slavernij en identiteit
Angkorboom: díe heeft nog eens wortels!

De relatie tussen slavernij en identiteit

Overal waar je kijkt, gaat het over racisme. Scheel en horendol word je er bijna van en dus denk ik dat ik er nog maar weer eens wat over moet schrijven dan. Als ik als therapeut naar al die discussies kijk, denk ik dat het eigenlijk wel goed is dat het slachtoffergevoel van best veel zwarte en een klein aantal gekleurde mensen er eens uitkomt. Daar moet een oorzaak voor zijn, nietwaar? Misschien moeten we die vandaag eens vinden. Verder komt er vast wel van alles bij te berde zogezeid, want ik ben gespecialiseerd in antropologische en sociologische taalwetenschap en heb zelfs nog gedichten van Baudelaire psychiatrisch ontleed tijdens mijn studie, dus laten we beginnen.

 

Enige getalletjes en feiten bij de slavernij wereldwijd

Zo uit mijn hoofd met de kennis die ik heb, kan ik wel wat getallen noemen bij de officiële slavernij en wat over de omstandigheden. Ten eerste moeten we niet vergeten dat veel Afrikanen nog in de steentijd leefden, toen er Europeanen op hun continent kwamen. Nu waren zij daarin bepaald niet de enigen, want in een heleboel landen had je op het platteland mensen die heel ver terug in de tijd leefden, vergeleken bij de mensen uit de steden. Toch is er bij de westerse, vooral blanke, mens een hele ontwikkeling geweest van de steentijd tot de 20e eeuw. Die heeft vele duizenden jaren geduurd, terwijl deze Afrikanen in één klap geconfronteerd werden met westerse beschaving. Niet dat zij niet beschaafd waren, maar ze hadden geen techniek of technologie en dat heet ook beschaving. Veel van hen leefden van dag tot dag als jagers of herders in een enorm land, waarvan het gewoon niet nodig was dat ze het ontgonnen: het was leeg op een handjevol mensen na en er was meer dan genoeg te eten.

Maar om in een moderne samenleving te kunnen leven, moet je een bepaalde mate van verantwoordelijkheidsgevoel ontwikkeld hebben. In het westen hebben we immers níet alle ruimte en genoeg te eten! Wij moeten goed voor onszelf en elkaar zorgen en we moeten sparen voor een mogelijk moeilijke tijd die nog komt. Dat is een enorme omschakeling van mentaliteit, die best even tijd kost om te kunnen maken. Toch heb ik genoeg geschiedenis bestudeerd om te weten dat heel veel volkeren die omslag heel snel hebben gemaakt, toen die op hun pad kwam. De Vikingen bijvoorbeeld in het zuiden van Scandinavië kwamen in de achtste eeuw n.C. in aanraking met Engelsen, toen Fransen die weer slaven hadden helemaal uit Azië en daarna Italianen, Grieken en Arabieren in het Middellandse Zeegebied. Die lagen allemaal heel ver vooruit op hen, omdat de Romeinen er langs waren geweest. Maar ze pikten alles ontzettend snel op, want het was in hun belang om te overleven. Ook andere volkeren die met elkaar in aanraking kwamen, leerden razendsnel van elkaar. Ze leerden elkaars taal en gewoonten, doorgrondden de mentaliteit van de ander etcetera.

Waarom is het dan voor lang niet alle, maar voor redelijk veel, zwarte mensen zo moeilijk om verantwoordelijk te zijn voor hun eigen leven? Okee, er is veel slavernij geweest in Afrika, maar ook in Azië en Europa was dat het geval. Arabieren hadden een handje van het handelen in slaven van alle kleuren die er bestaan en dat 14 eeuwen lang, Berbers deden hetzelfde in Noord-Afrika en er zijn ook tientallen miljoenen blanke slaven geweest. Dat waren vooral vrouwen die in harems van moslims moesten zitten en alleen al in Spanje en Portugal zijn dat tientallen miljoenen geweest. Daarna werden er later nog zeker twee miljoen door de Berbers verhandeld uit andere Europese landen. En wat dacht je van India alleen al, Thailand en de Filippijnen? Tot tweehonderd jaar geleden werd het normáál gevonden om slaven te houden en dat was overal op de wereld. Zwarte Afrikanen hielden elkaar net zo goed als slaaf! Zwarte slaven waren er zo’n 30 miljoen in totaal, maar wel gedurende langere tijd dan blanke.

Ook heel eerlijk: de Arabieren uit het Arabische Schiereiland hebben naar schatting in ongeveer 1400 jaar tijd zo’n 15 miljoen zwarte slaven uit Ghana gehaald, verkocht door de Ashanti, een Ghanese stam. De Berbers (Moren in die tijd) hielden geen administratie bij, maar deden rond de 700 jaar aan slavernij en het aantal zwarte slaven wordt geschat op een paar miljoen. De Portugezen verhandelden zo’n 2 miljoen Afrikaanse slaven in ca. 150 jaar tijd en de Nederlanders, waar overigens veel joden tussen zaten, in 200 jaar tijd rond de 12 miljoen. Daarmee zijn de Nederlanders en de joden samen wel dik kampioen. Daar staat dan weer tegenover dat die net zo hard ook slaaf zijn gewéést en achtervolgd enzo. Als we dan nog de oude Egyptenaren, Romeinen, Grieken en Chinezen erbij halen, zijn de aantallen helemáál niet meer te overzien. Iedereen die tegenwoordig leeft, heeft wel voorouders die slaaf geweest zijn of in slaven gehandeld heeft. De hele Balkan en het Midden-Oosten zijn trouwens ook nog minstens 400 jaar lang slaven van de Turken geweest, als we dan toch bezig zijn.

 

Struggle for life na de bevrijding

Als je kijkt naar blanke haremslavinnen in het Midden-Oosten, dan kregen die kinderen met zo’n pasja of sjeik en op een dag overleden ze. Dan werden er weer nieuwe slavinnen gehaald uit Europa, die hetzelfde moesten doen. In Spanje en Portugal waren de blanke slaven in eigen land, dus halverwege de 15e eeuw werden de Moren overwonnen en teruggestuurd, waardoor de slaven bevrijd werden. Aziatische slaven gingen na hun bevrijding vaak terug naar eigen land, met uitzondering van de Hindoestanen in de Amerika’s. Ook de zwarte slaven bleven in de Amerika’s wonen. Daar waren ze niet onmiddellijk gelijk aan blanken, want ze waren ten eerste meestal analfabeet en ten tweede waren ze dan wel vrij, maar was het systeem niet veranderd. In de Verenigde Staten zijn de Engelse taal en cultuur dominant. Dat was voor de eerste presidenten van Amerika een groot probleem en zoals je ziet in de geschiedenis, konden ze dat niet snel oplossen. Ze hebben het wel degelijk geprobeerd trouwens. De Hindoestanen waren veelal in Suriname en het Caraïbische gebied, waar niet veel blanken waren. Hevig gediscrimineerd werden ze daarom niet meer, toen de slavernij afgeschaft was. Bovendien spreken zij hun eigen taal nog en hebben ze hun godsdienst ook behouden.

Voor de zwarte bevolking van de Verenigde Staten lag dat heel anders, want die bleven daar ook en moesten vervolgens ook nog eens een klassenstrijd leveren. Dat hadden ze gemeen met bijvoorbeeld Ieren en Italianen, die dan wel blank zijn, maar ook tweederangsburgers in de VS waren. En met Mexicanen en andere Latino’s, die niet zwart waren, maar wel ook moesten vechten voor een plek in de samenleving. Als je zo’n harde struggle for life moet voeren, verander je als persoon. Je hebt dat vechten dan als belangrijkste punt in je leven en als het leven dan toch naar je toekomt, moet je al die adrenaline die je eerder hebt aangemaakt en die voorlopig nog door je heen blijft gieren, zien te bedwingen. Bij ons Grieken zie je bijvoorbeeld dat wij na 400 jaar Turken vervolgens tegen elkaar gingen vechten. Datzelfde zie je in Algerije en in Egypte. Dat was om te zien hoe de taal zou worden en hoe onze samenleving eruit zou zien, nadat de wereld 400 jaar verder was geëvolueerd, maar wij niet mee hadden kunnen ontwikkelen door de onderdrukking.

Dat gevecht overkwam de zwarte mensen ook. Maar waar zit het trauma? Ik heb geschreven over Zuid-Afrika, waar de meeste Nederlanders, Duitsers en Fransen geen probleem vormden, maar toen de Engelsen arriveerden, begonnen er oorlogen met de oorspronkelijke bevolking. In bijna ieder land waar Nederlanders, Fransen of Duitsers zijn geweest, zijn wel heel erge dingen gebeurd, maar is de bevolking niet totaal getraumatiseerd. Dat deden de Engelsen wél, dus laten we eens kijken naar wat die gedaan hebben in Afrika en of de Afrikanen daar misschien een collectief trauma aan hebben overgehouden. In Zuid-Afrika wilden ze per se de baas zijn plus zorgden ze voor overbevolking, waardoor er oorlogen kwamen. Zouden zij hier schuldig aan kunnen zijn, ook in Amerika? Ook van Amerika weet je misschien wel dat de Engelsen er de baas wilden zijn. Engeland was ook inderdaad de baas over de hele oostkust en meer nog wel. De Onafhankelijkheidsoorlog ging er dan ook over om hen weg te krijgen en om een onafhankelijk Amerika te stichten. In een paar landen van Afrika, namelijk Kameroen en Senegal, wordt zowel Frans als Engels gesproken, omdat de Engelsen de Fransen verjaagd hebben. Het al zo zwaar geteisterde Ghana was ook van de Engelsen, net als Nigeria en nog veel meer landen. Toch is dit alles nog niet de kern.

 

Het trauma: ontnemen van taal en culturele wortels

Alle volkeren die wel eens een ander land hebben bezet, gebruikten daar enorm geweld voor! Hoe vreselijk het ook is, helaas, het is de waarheid. Toch is ook dat het trauma niet, maar ik heb het al gevonden door het aan Google te vragen. In dit artikel staat het gelijk bovenaan en toen wist ik het weer: The British empire forced its colonies to abandon their own languages. Now they are making English their own. In Nederlands-Indië bleef de taal van de mensen Indonesisch, in Suriname en op de Antillen werd een mengtaal gesproken en mocht iedereen z’n eigen taal blijven houden en in Zuid-Afrika waren het de Nederlanders die Afrikaans spraken. Sommige zwarten leerden de taal wel, om elkaar te kunnen verstaan, maar het werd niet hún taal. In Noord-Afrika kwam het Frans bíj het Berber en het Arabisch dat opgedrongen was door de Arabische moslims die overigens ook alle weiden lieten kaalvreten, waardoor het nu woestijn is en in alle landen waar niet-Engelsen kolonisten waren, mochten de bewoners hun taal en hun cultuur behouden. Toen de Engelsen echter kwamen, moest iedereen z’n eigen taal vergeten en Engels leren. Daar mag je de Arabieren aan toevoegen, die taal én godsdienst uit de mensen wegsneden. En dát is het hele punt van de slavernij: het ontnemen van taal en culturele wortels.

Heel veel zwarte Amerikanen weten niet waar ze eigenlijk vandaan komen uit Afrika. Ze spreken hun originele taal niet meer, zijn hun familie kwijt en zijn gewoon helemaal ontworteld. Vaak kwamen ze uit heel andere landen dan Ghana, van waaruit ze naar Amerika werden verscheept. Als je mijn verhalen hebt gelezen over mijn pijn, weet je nu waar die vandaan komt: als je wordt ontworteld, raak je zwaar getraumatiseerd en daarom is het ook zó slecht dat die ISS niet alleen kindjes voor internationale adopties heen- en weerbrengt, maar ook hun identiteitskaarten vernietigt en tegenwerkt, wanneer zij op latere leeftijd willen weten waar ze vandaan komen. Er zijn uiteraard ook adoptiekinderen die dat níet doen, maar ik ken er genoeg om te weten dat die in hun latere leven dan wel vastlopen. In de midlifecrisis bijvoorbeeld, in de overgang voor vrouwen of op nog een ander punt. Ze raken burnout en omdat niemand cultuur als iets serieus ziet hier in Europa, denken ze er niet aan om hun wortels op te zoeken. Daardoor herstellen ze niet meer. En dat is ook met heel veel zwarte mensen gebeurd. Dat herstel je alleen maar door je wortels alsnog op te zoeken!

Moet je nagaan dat het voor mij over één leven gaat en dat ik mijn wortels al onmogelijk kan terugvinden. Plus ik kom van vaders kant uit Klein-Azië. en ben dus maar half Europees. Zet dat eens naast iemand die uit westelijk Afrika komt en in Amerika woont. Of in Brazilië. Ha! In Brazilië is de pijn toch minder groot, omdat er daar heel veel Afrikanen zijn, hun cultuur niet zo erg gebroken is en verweven zit in de Braziliaanse cultuur. Het probleem is boven alle andere landen de Verenigde Staten, want de meeste zwarte mensen daar weten totaal niet waar ze vandaan komen. Als je mijn verhalen kent, dan weet je wat dat met een mens doet.

 

De oplossing: zoek je wortels op of …

Mooi: je ziet tegenwoordig een tendens dat steeds meer Afro-Americans, zoals ze nu genoemd worden, zich op Afrika richten en gaan zoeken naar hun wortels. Nog mooier: vaak vinden ze die ook nog en sommige mensen hebben zich al gevestigd in bijvoorbeeld Nigeria of Ghana. Ik bedoel daarmee helemaal niet dat alle zwarte mensen uit Amerika terug zouden moeten naar hun land van afkomst van hun voorouders! Nee, dat is een voorbeeld van een oplossing. Laten we dit optie 1 noemen. Ze kunnen ook zeggen dat, aangezien de VS een immigratieland is, zij samen met andere immigranten hun stempel op de cultuur in dat land willen drukken. Daar hebben ze recht op, want ze zijn er tegen hun wil heen gebracht en hebben dus de keuze wat ze nu willen doen met hun leven. Dan dienen ze eveneens hun cultuur, hun taal en andere worteldingen weer op te zoeken en die te delen met het verdere land. Nieuws? Dat hebben de zwarte mensen al gedaan, in de popmuziek! Soul, jazz, rap en blues zijn bij uitstek Afrikaanse uitingen van muziek en die gezellige Amerikaanse kerken zijn ook zo Afrikaans als wat.

Dat is dus optie 2: een stempel drukken op je nieuwe land. Dat kan echter alleen als je nieuwe land ook echt je land is en je je er ook deels aanpast. Dat wat een vrij groot aantal moslims in Nederland doet, is niet datzelfde: het is opdringen van hun cultuur. Zij waren wel uitgenodigd, maar niet om te blijven en ze passen zich totaal niet aan Nederland aan. Hebben geen respect voor de Nederlandse waarden en normen en dan werkt optie 2 niet: dat moet twee kanten op werken. Gaan we naar optie 3: jezelf een nieuwe cultuur aanmeten en je daarmee opvullen in plaats van met de oude. Het is iets waar ik zelf niet voor zou kiezen en waarvan ik weet dat het heel moeilijk is: je bént die nieuwe cultuur niet en daarom werkt dit niet. Je eigen cultuur zit namelijk diep in je DNA verankerd en die komt zich in zo’n geval op een nare manier laten gelden: via nachtmerries bijvoorbeeld of je gaat je inlaten met criminaliteit. Al die ethnische criminele bendes in de VS, maar ook hier tegenwoordig, hebben als oorzaak dat mensen hun eigen cultuur laten varen ten voordele van de nieuwe cultuur en dan een innerlijke botsing krijgen. Je kúnt je cultuur niet opgeven! Ik vertelde dat ik het met het mes op de keel heb moeten proberen: Nederlands worden. Ik werd gestraft wanneer ik anders was dan de mensen om me heen, waar geen enkele buitenlander tussen zat. Toch kon ik het niet en ik was leeg van binnen. Zodra ik mensen uit het zuiden tegenkwam – dat waren Italianen in mijn geval – herkende ik in hen een stuk van mezelf en kon ik mezelf stukje bij beetje gaan opvullen met die herkenningspunten.

Optie 2 zie je in Amerika bij veel zwarte mensen, die geslaagd zijn in het leven. Die hebben een westerse manier van leven, maar zijn toch anders dan blanke Amerikanen. Ze leven ook vaak tussen andere zwarte mensen. Op die manier hebben ze een nieuwe manier van leven gevonden, die werkt, omdat hij elementen van hun eigen cultuur en van de cultuur van hun nieuwe land bevat. Deze mensen staan sterk en hebben hun innerlijke kracht behouden of teruggevonden. Hoe is dat in Nederland? Ik zeg absoluut niet dat de kolonisering in Nederlands-Indië, Suriname en de Antillen goed was, maar gelukkig hebben de Nederlanders hun taal en cultuur niet opgedrongen aan de mensen daar. Die hebben weinig tot geen trauma’s van die tijd, omdat ze niet ontworteld zijn. De enigen die dat wél deels zijn, zijn de zwarte mensen in Suriname en op de Antillen. Dat komt doordat zij in Afrika zelf al vervoerd zijn van hun thuisland naar Ghana en van daaruit naar de West. Zij gingen uit alle macht proberen om hun verloren cultuur te vervangen door de Nederlandse, wat niet lukte. Het vrolijke, gezellige Caraïbische temperament werkte wel en ze hebben ook hun eigen taal: het Surinaams of Negroe-English. Theoretisch gezien zou je zeggen dat dat voldoende is, maar in de praktijk zie je dat dat niet zo is. Wat er exact aan schort, weet ik niet, maar het is in ieder geval géén racisme. Het ontbrekende stuk geluk in sommige mensen uit Suriname en de Antillen moet gezocht worden in de culturele wortels.

 

Conclusie!

Nu wordt het gevaarlijk, want ik ga een oordeel vellen. Als je deze analyse ziet, dan valt iets op: veel zwarte mensen die hun plek (nog) niet gevonden hebben in het leven, voelen zich gediscrimineerd. Als iemand een rotopmerking tegen míj maakt omdat ik Grieks ben, voel ik me niet gelijk gediscrimineerd, maar geef ik diegene een koekje van eigen deeg. Maar als je je wortels kwijt bent, zweef je boven de aarde zonder die aan te raken. Waar moet je je voeten immers zetten? Uit eigen ervaring weet ik dat je niet exact op dezelfde plek als waar je vandaan gekomen bent, hoeft te zijn om je cultuur weer te kunnen voelen. Ik voelde me immers ook goed thuis in Italië en zelfs in Algerije? En toen ik in Thessaloniki kwam, was ik onmiddellijk helemaal thuis, terwijl mijn ouders daar behoorlijk ver vandaan komen. Dat wat je nodig hebt om weer heel te worden, is een omgeving waar je de cultuur die in je genen zit, voldoende herkent om er te kunnen wortelen. En een taal die misschien niet de jouwe helemaal exact is, maar waar je je wel helemaal in kunt uitdrukken. Taal is ook mentaliteit! Ik heb ooit wel eens verteld over een Koerd die ik kende en die vijf ontzettend moeilijke talen sprak: Koerdisch, Arabisch, Turks, Bulgaars en zelfs een beetje Grieks. Maar toen hij naar Engeland ging, kon hij het Engels niet goed genoeg onder de knie krijgen om zijn studie af te kunnen maken. Waarom? Omdat in een taal ook een mentaliteit zit, een denkwijze en die van het Engels was deze Koerdische man vreemd. Zó belangrijk is culturele identiteit! Je leven staat of valt ermee.

Het probleem waardoor veel zwarte mensen zich gediscrimineerd voelen – en ook anderszins gekleurde mensen – komt niet door racisme, maar doordat ze niet goed geworteld zijn. Ze geven de blanken daar de schuld van, want die hebben het probleem ook inderdaad veroorzaakt. Ze hebben alleen ook wel degelijk alles eraan gedaan en doen dat nog steeds om zwarte mensen alle ruimte te geven en vooruit te helpen. Die moeten echter innerlijk werk doen en zelf iets met hun wortels doen! Het is nu aan hen. Hoe zij hun probleem oplossen, laat ik aan hen over! Maar ik vraag hun wel om niet altijd zo om zich heen te slaan, maar ook eens bij zichzelf naar binnen te kijken en verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leven. Ik vraag ze ook om de in dit geval Nederlandse cultuur met rust te laten, zoals Zwarte Piet en de standbeelden van mensen uit het verleden. Hou ook op ons ‘wit’ te noemen: belachelijk! Het is buitengewoon onbeschoft om alles in dit land kapot te maken en gewelddadig te zijn.

Bovendien zijn de instigatoren van die Black Lives Matter-beweging zelf niet zuiver, zoals je ziet. Zowel Jerry Afriyie als Akwasi stammen zeker af van Ghanese slavenhandelaren, maar weigeren daar verantwoordelijkheid voor te nemen. Ze dwingen blanke mensen op de knie om excuses aan te bieden voor iets wat noch zij noch hun voorouders gedaan hebben, maar zijzelf bieden géén excuses aan! Wat is dat voor omgekeerde wereld? Ik zou me doodschamen als ik van zulke voorouders afstamde en zou er mijn leven aan wijden om dat weer goed te maken. Maar zij niet! En dan heb je Sylvana Simons, die zelf eens vertelde dat ze niet alleen nooit gediscrimineerd is, maar dat ze haar carrière zelfs aan haar huidskleur dankt. Kijk hier heb je de podcast van het interview. Zij zat bij die Turkse politieke partij DENK (heeft nu een eigen partij), die letterlijk álles in Nederland belachelijk en racistisch vindt. Even natrekken dan maar? Echte Turken komen uit Kazachstan, Turkmenië, Oezbekistan en Mongolië, waarmee ze Aziaten zijn. Ze zien er blank uit, maar zijn eigenlijk ‘geel’. De Koerden, Armeniërs, Grieken en Syriërs die ook in Turkije wonen en daar zelfs de meerderheid uitmaken, zijn allemaal van het blanke ras, dus hoezo racisme? En gediscrimineerd worden ze ook niet, tenzij ze zich zélf excentriek gedragen. Er zijn ook blanke Nederlanders die op het werk gepest worden en daarom kun je wél aandacht besteden aan ‘pesten op het werk’, maar níet aan racisme. Dit wordt trouwens al jaren gedaan. Denken jullie niet na dan?

Laten we alsjeblieft ophouden met die zinloze en volkomen belachelijke positieve discriminatie! Waarom moeten vrouwen aan de haren in een managementspositie getrokken worden? Als er daar niet zo heel veel vrouwen zijn, betekent dat dat die dat zelf niet willen! 75% van de bevolking van Nederland is helemaal Nederlands en minder dan 10% is gekleurd. Wáárom moeten reclames en werkplekken dan met die mensen gevuld worden?? Alles naar ratio toch en naar talent? Als iemand zich achtergesteld voelt in Nederland, waar totaal géén institutioneel racisme is en waar dat ook nooit geweest is – dit was altijd het tolerantste land ter wereld en mensen die bedreigd werden, vluchtten hier altijd al heen! – heeft diegene innerlijk werk te doen. Dit geldt niet alleen voor mensen met een kleurtje, maar ook voor anderszins seksuelen en vrouwen. Ik bedoel … de mensen hier gaan in therapie met hun cavia! Zelfs dieren worden als een mens behandeld. Heb een positieve houding! Het is heel veel mensen gelukt om in een heel andere cultuur toch een plekje te vinden om gelukkig te leven. Joden zijn daar helden in bijvoorbeeld! Hun godsdienst houdt hen bij de tijd en zo is het voor de Grieken ook. Voor Nederlanders is het de hagelslag, die ze overal mee naar toe nemen! Kijk nou eens wat een vrolijke mensen! Wat dat basisstuk is voor Afrikanen, weten ze zelf het beste. Maar Nederlanders zijn de laatste mensen op de wereld die racistisch zijn. Als je het hier niet leuk vindt, kun je altijd nog ergens anders gaan wonen waar het beter bevalt.

 

 

© Natassa Vassiliou

 

Geef gerust een leuke reactie / Please feel free to give a nice reaction

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.