Snel denken, verbanden leggen en empathie

Agaat, de hersensteen, zorgt dat alles goed werkt in je bovenkamer

Volgens mij heb ik wel eens verteld over mijn leraar geschiedenis uit de bovenbouw van het gymnasium. Die zei altijd dat je verbanden moest leggen. Ja, verbanden. Hij ratelde 50 minuten achter elkaar door over de Tweede Wereldoorlog en jij moest noteren wat hij allemaal zei. Daarnaast kreeg je een stapeltje kopieën van hem, die hij zelf geschreven had. Als je dat uit je hoofd leerde, had je net een voldoende. Wilde je meer, dan moest je zien dat je … verbanden legde.

Dusseh … hij vertelde dan bijvoorbeeld over Pearl Harbor en dan moest je niet alleen weten wat dat was, maar ook wat er tegelijkertijd in Europa gebeurde. Bijvoorbeeld. En dan moest je dat met elkaar in verband brengen. Dat vertelde hij wel allemaal in de les, maar hij praatte (voor een Nederlander) behoorlijk snel en je kon niet alles opschrijven wat hij zei. Hij heeft ooit een keer iemand een punt gegeven, die alleen het woord ‘en’ had opgeschreven als antwoord op een vraag. ‘En’ legt toch verbanden, niet?

Even voordat je in paniek raakt bij de naam ‘Pearl Harbor’, die je natuurlijk óók moest leren op school, maar allang vergeten bent. Of – net als ik – nooit begrepen hebt. Pearl Harbor is een haven op Hawaii, waar de Amerikanen toen een militaire vloot hadden liggen. Het Japanse leger deed daar een verrassingsaanval op. Dat deden ze op 7 december 1941.

Wij moesten dan weten wat er op andere plekken ook nog in de winter van 1941 gebeurde. En dat moesten we dan met elkaar in verband brengen. Nou, ik weet het niet meer, want ik was ont-zet-tend slecht in verbanden leggen! Met andere woorden: ik had een gebrek aan het wonderlijke mineraal silicium. Maar misschien kun je het je voorstellen dat de Amerikanen misschien niet zo alert waren daar in Hawaii, omdat ze in Engeland aan het werk waren. Als je zoiets op je examen wist op te braken, had je een goed cijfer. Ik had met moeite een 6, weet ik nog, want ik moest het doen met puur papegaaienwerk.

We hadden het hier al een paar keer over je linker en je rechter hersenhelft. Verbanden leggen en razendsnel denken doe je met je linkerkant. Als ik naar mezelf kijk, zit die snelheid er wel in en het leggen van verbanden gaat tegenwoordig volgens mij ook redelijk. Gelijk heb ik het bewijs, want mijn jongste kerel was net een hele tijd ritmisch ha-ha-ha aan het zeggen. Ik moest gelijk denken aan een uiterst irritant oud liedje van Laurie Anderson: Oh Superman. Ik deel het eventjes, gewoon zo voor de lol:

Hier moesten wij dus de hele tijd naar luisteren in mijn jeugd (1982). Zwaar hadden we het! 

Als je nu kijkt naar hoe het allemaal werkt in je hersenen wanneer je iets aan het leren bent, of aan het oefenen, dan gaat dat als volgt: eerst vormt je grootse rechter hersenhelft een idee. Dan gaat dat idee gelijk naar links, waar het gekrompen wordt en door de beoordelingscommissie gekeurd. Dat gaat bliksemsnel, want de snelheid van je denken bevindt zich immers links. Hup gaat het weer naar rechts, waar verbanden worden gelegd met andere ideeën die je eerder had enzo. Dat gaat langzaam. Kijk maar eens naar je computer, wanneer die aan het werk is om je harde schijf op te ruimen.

Verbanden worden niet zo snel gelegd als dat ze gekeurd worden. En zo zie je dus dat je die hele hersenpan daarboven niet voor niets hebt gekregen. Als je er gebruik van maakt, kun je leuke dingen doen. Om heel goed te worden in het leggen van verbanden, heb je bananen nodig!

Ik zat even te kijken naar wat die Laurie Anderson eigenlijk nog meer voor mooie dingen deed behalve dat ene liedje. En ik vond iets wat ik erg leuk vond en graag met je wil delen. Ze is eigenlijk kunstenaar, zo blijkt, en ze geeft op een grappige manier kritiek op de gekte van de maatschappij. Hier gaat het over dat je, om mee te mogen doen in de maatschappij, een probleem dient te hebben. Maar ja, alléén een expert kan een probleem opsporen. Erger nog: alleen een expert kan het vervolgens ook weer oplossen:

Dus als jij nou een expert wordt, dan ben je niet meer afhankelijk van andere experts. Experts die je vertellen dat er een oorlog komt en dat je moet hamsteren. Experts die je vertellen dat er gevaar is voor terrorisme en dat je moet uitkijken voor moslims. Experts die je vertellen dat er een crisis is en dat je geen baan zult kunnen vinden. Dat je zult moeten verhuizen en de meest zinloze cursussen volgen om weer aan de bak te komen. Experts die je vertellen dat je je baby direct moet leren om alleen te slapen en dat je depressief bent en dus pillen moet slikken. Experts die je vertellen dat jij zelf te dom bent om na te denken en zelf conclusies te trekken.

De maatschappij is helemaal niet fout, zolang je maar zelf de touwtjes in handen houdt. Zodra je in handen valt van allerlei types die voor je gaan denken en beslissen, wordt het bedenkelijk. De mate van originaliteit van Laurie Anderson zul je misschien nooit bereiken (misschien ook wel!), maar je kunt wel origineel genoeg zijn om je problemen op te lossen! Pardon: eerst opsporen en dan ermee ‘dealen’. 🙂

Voorbeeldje dat ik vandaag meemaakte. Ik ben al maandenlang op zoek naar een of ander documentje (of ander pampiertje) uit mijn jeugd, waarvan ik niet eens zeker weet of het bestaat. Net als sommige wetenschappers op zoek zijn naar dat Higgs-deeltje, weet je wel. Als zíj het mogen, dan mag ik het ook. Vandaag kreeg ik een brief van een of andere juridische afdeling van de kinderbescherming, die meldde dat er allerlei mensen per se moeten worden ingelicht over mijn zoektocht. Mensen die weer mijn leven overhoop gaan gooien en van wie ik niet eens denk dat ze iets gedaan hebben, wat met mijn Higgs-deeltje te maken heeft. Ik vroeg me af waarom die mensen nou niet eens met het idee kwamen om gewoon zélf in dat dossier te kijken om te zien wat erin zit. En mij dan melden of het klopt dat er iets belastends is over mij. Misschien is dat niet zo en moet ik ergens anders zoeken. Nu moet ik ze maandag weer gaan bellen om dat te zeggen en wedden dat ze weer allerlei … problemen zien?

Ik vertelde dat in een winkel waar ik wel vaker even iets vertel. “Nou zeg”, kreeg ik als antwoord, “dat hadden ze toch zelf ook wel kunnen verzinnen? Een beetje mogen ze toch wel met je meedenken? Waarom zitten die mensen daar dan bij de kinderbescherming?”. Warempel, ik ben niet de enige die dat vindt! Denken in problemen en in schaarste, dat doen mensen die alleen met één hersenhelft denken. De linker is dat he, dat weet je. Voelend denken, want invoelen – empathie – zit ook daar. Ze zeggen dan dat ze met hun hart denken, wat vierkante nonsens is, want in je hart zitten toch geen hersens?

Maar die experts, die tegenwoordig overigens professionals genoemd worden, die denken alleen links. IJskoude logica zonder gevoel, zonder dat ze ooit een idee krijgen in hun leven en zonder dat ze verbanden kunnen leggen. Die zijn wel toe aan een paar kilootjes avocado’s, als je het mij vraagt. Ik vind het tenminste wel zielig als je zo koud bent. Je hebt echt alle hersenen nodig die je bezit, om intelligent, snel, groots en origineel te zijn! En dat bén je dan ook. Let maar op.

Overdrijf alsjeblieft niet, anders krijg je opstoppingen van de bananen en wat je van te veel avocado’s krijgt, weet ik eigenlijk niet. Maar vast ook wel iets wat je liever niet hebt. Dit is voorlopig het laatste stuk over je hersenen. Dat Higgs-deeltje bestaat volgens mij trouwens niet, maar we gaan het wel zien. Ik wens je een mooi weekend, ook al is er dan uiteindelijk bijna geen sneeuw gevallen. Gisteravond lag er bij ons een heel klein beetje. Vanochtend wilde ik het fotograferen, maar het was gewoon al weg! Van sommigen hoorde ik dat ze wél op straat konden schaatsen door ijzel. Dat had me wel gaaf geleken. Heb het ooit eens gedaan toen ik nog klein was. Pas een beetje op met de auto en de fiets deze dagen!

 

©Sophia Vassiliou 2016

Twitter: @sophyvass   –   Facebook   –   LinkedIn

Dit bericht mag vrijelijk gekopieerd worden, inclusief afbeeldingen, die vrij van copyright zijn, op voorwaarde dat mijn naam en een werkende link naar mijn weblog en website aanwezig zijn.

Geef gerust een leuke reactie / Please feel free to give a nice reaction