HSP: Kinderen op school anders dan thuis

Vandaag een discussie over waarom sommige kinderen op school zo heel anders lijken te zijn dan thuis. En wat je daaraan zou kunnen doen, mocht je dat willen.

zakentraining
het lijken wel twéé kinderen!

Mijn eigen twee zoons hebben er ook ‘last’ van: mijn oudste werd op de basisschool, vooral in de eerste paar klassen, druk en lastig gevonden, terwijl hij thuis (bijna) een engel was. Hij was op school helemaal niet lastig trouwens, maar werd gepest. Geen leerkracht die erdoorheen keek en dus kreeg mijn zoon de schuld. Mijn jongste net andersom: die luistert zeer aandachtig op school, maar thuis was hij best moeilijk. Inmiddels is dat bijgetrokken en hij is nog altijd een gelukkig kind. Voor ouders die wel tegen wat herrie kunnen, is het voorbeeld van mijn jongste ideaal: op school zijn hun kinderen rustig, dus daar hebben ze een probleem minder en thuis … ach, daar heeft niemand weet van wat daar gebeurt: laat ze zich toch lekker uitleven. Maar het gaat niet altijd zo.

Eerst maar eens de kinderen die op school rustig zijn. Die lijden toch vaak onder de situatie daar en klagen thuis steen en been. (Doen ze dat niet, dan gaat alles goed en hoef je niet verder te lezen). De leerkrachten nemen de ouders niet serieus, want het gaat toch prima? En zo zijn de kinderen diepongelukkig, omdat ze zich op school de hele dag niet mogen uiten voor hun gevoel. Ze hebben eveneens het gevoel dat ze daar niet over kunnen praten met de leerkracht. Dat zich uiten doen ze dan maar thuis met alle gevolgen vandien – ze kunnen dan heel driftig zijn, tot wanhoop van hun ouders en de rest van het gezin.

Waar wordt dit nu door veroorzaakt? Ons onderwijs stamt nog uit de industriële tijd (19e en begin 20e eeuw), waarin mensen als soldaatjes naadloos moesten functioneren in een systeem en waarin iedereen vervangbaar was. Op de werkvloer moet je echter ook creatief zijn, wil je succesvol zijn in een baan. Het onderwijs is hierin echter nog steeds niet meegegroeid en blijft soldaatjes afleveren aan de maatschappij. Veel kinderen rebelleren hiertegen, maar zijn nog niet erg succesvol hierin, aangezien zij in de meeste gevallen door het systeem als hyperactief worden gezien en dan zoetgehouden worden met anti-depressieve medicijnen. Degenen die zich stilhouden, worden óf – als zij ‘geluk’ hebben – botweg niet gezien óf als autistisch aangemerkt en in dat geval weer opgekrikt met medicijnen. Er zijn natuurlijk een paar scholen voor natuurlijk leren, waar kinderen hun creativiteit geheel kunnen uiten en hun toekomst op hun eigen, unieke manier kunnen vormgeven, maar er zijn nog maar weinig ouders die zo’n grote overstap durven maken naar een school die zó ver weg staat van het reguliere, klassikale onderwijssysteem. Veel van die scholen zijn overigens particulier en dus duur, er is nog bijna geen voortgezet onderwijs op deze basis en deze vorm van onderwijs staat nog in de kinderschoenen. Tenslotte gedijen ook hier niet álle kinderen en is kwaliteit op deze scholen vaak ver te zoeken.

Wat kun je doen als je kind zich op school niet uit en thuis een beetje te veel van het goede?

  • Niets. Bijvoorbeeld als het probleem niet erg prangend is en je kind wel gelukkig is – vriend(innet)jes heeft en blij lijkt.
  • Praten met de leerkracht. Dat levert alleen iets op als je heel veel overtuigingskracht en geduld bezit én als je kind achter je bemoeienissen staat. In geval van leerachterstanden bijvoorbeeld. Ik ken vrij veel ouders die het op deze manier redelijk weten te redden. Ze fungeren dan vaak in de klas als leesmoeder of -vader of assisteren anderszins bij activiteiten van de school.
  • Aankaarten bij de directie of een klacht indienen bij het bestuur of een overkoepelende organisatie. Dat levert al gauw afscheid op, want druk uitoefenen op een leerkracht via diens leidinggevende levert weinig verbetering op in de klas, mijns inziens. Verder is het vaak het beleid van de school dat er op de manier van de specifieke leerkracht gewerkt wordt. Alleen als er echt dingen gebeuren in een klas die niet door de beugel kunnen, is het aan te raden naar de directie te stappen.
  • Een andere school zoeken. Soms kan dat helpen, want de sfeer op een andere school kan net even anders zijn, waardoor je kind zich er beter thuisvoelt. Laat je kind dan wel een dagje oefenen op de nieuwe school, zodat je weet of er een goede kans is dat het daar beter zal gaan. En maak niet de fout om je kind naar een andere school te sturen, omdat daar een vriend(innet)je op zit! Die kan zich namelijk op school óók heel anders gedragen dan daarbuiten.
  • Wat je mijns inziens beter niet kunt doen, is te veel therapie volgen. Het probleem dat er is, wordt grotendeels veroorzaakt, doordat er op scholen gewoon geen ruimte is voor kinderen om kind te zijn. Ze moeten te veel, mogen te weinig en daar reageren ze op. Dat is niet meer dan logisch! Natuurlijk is therapie aan te raden als er bijvoorbeeld een motorisch probleem is. Massage kun je altijd zelf ook doen en een lekker badje. Maar echt gedragstherapie moet je eigenlijk alleen doen, als je echt geen andere uitweg ziet of als je kind andere kinderen pest.

De kunst is om uit te vissen wat voor jouw kind het beste is. In mijn geval, dat van mijn oudste zoon, heb ik hem naar een andere school gestuurd, omdat hij geen vriendjes had en zich doodongelukkig voelde. In het geval van mijn jongste zie ik erop toe dat hij voldoende met vriendjes speelt. Als hij die op een gegeven moment niet meer heeft, ga ik uitkijken naar een andere oplossing. Ondertussen doe ik mijn uiterste best om door één deur te kunnen met de school.

Nu een kind dat zich op school niet volgens de regels gedraagt, maar thuis erg rustig en lief is. In de meeste gevallen zul je niet wegkomen met de uitleg dat ‘het aan de school ligt, want thuis is je dochter of zoon een engel’. Scholen zijn er helden in om de fout bij de ouders te leggen en hun problemen af te schuiven. De reden waarom je kind zich op school druk of lastig gedraagt, zal waarschijnlijk zijn dat hij of zij erg gevoelig is. Tegenwoordig wordt er dan vaak gesproken over hoogsensitieve of hooggevoelige kinderen ofwel afgekort HSK of HSP. Hooggevoelige kinderen vangen letterlijk álles op wat er in hun omgeving gebeurt en kunnen door al die prikkels niet meer bij zichzelf blijven, waardoor ze helemaal gek en druk gaan doen. Of ze raken van de kook door al die kinderen die hen helemaal niet áánvoelen, zoals zij die anderen wél aanvoelen, en gaan die kinderen dan maar als dom vee behandelen: duwen, trekken, pesten … Of ze trekken zich terug in een hoekje. En geen leerkracht die ziet wat er speelt.

Hooggevoeligheid is niet iets natuurlijks. Je hoort niet zo gevoelig te zijn dat je er last van hebt. Je hoort niet aan te voelen wat anderen denken of voelen. Dat is hun privé-leven en het is voor jezelf naar als je dat weet van een ander, maar voor die ander net zo goed! Als je kind hooggevoelig is – of als je dat zelf bent – vraag dan of het weg mag. Gewoon in een gebedje aan God of in het luchtledige: het maakt niet uit. Vraag maar, dan gaat het weg en kun je weer normaal functioneren. Dat is een enorme opluchting!

Wat kun je doen als je kind op school lastig wordt gevonden?

  • Niets. Als de school niet al te erg over je kind valt. Vaak groeien kinderen over dit gedrag heen als ze ergens tussen de 6 en 9 jaar oud zijn.
  • Praten met de leerkracht. Kijken in de klas, je kind observeren en proberen in te voelen wat de reden is van zijn of haar gedrag. Vervolgens samen met de leerkracht een oplossing bedenken of aan de leerkracht een voorstel doen. Laat het kind bijvoorbeeld af en toe even tussendoor wat vaker naar het toilet gaan of een klusje doen voor de leerkracht buiten het lokaal. Zo kan het kind even zijn / haar spanningen kwijt door de benen te strekken en even uit de sfeer van de klas te zijn. Een teruggetrokken kind zou in een klein groepje met wat rustiger kinderen kunnen zitten, zodat het minder verlegen wordt.
  • Een andere, rustiger school zoeken. Eén met kleinere klassen bij voorkeur of een meer gestructureerde (niet per se strengere) aanpak. Juist gevoelige kinderen hebben daar vaak behoefte aan, omdat de duidelijkheid van structuur en vaste regels hun rust in het hoofd verschaft. Verder zou je een school met een heel andere aanpak kunnen proberen – ga gewoon eens rondneuzen en laat je kind een dagje oefenen, als je een school gevonden hebt.
  • Als je niet hoeft te werken, kun je ook overwegen thuisonderwijs te gaan geven. Ik moet wel zeggen dat ik daar niet erg voor ben, omdat ik vind dat je als ouder een ander soort relatie met je kind hebt dan als docent. Alleen als geen enkele andere oplossing werkt, zou je kunnen kijken of je thuisonderwijs kunt gaan geven. Je mag dan van me weten dat dat ontzettend moeilijk is en dat de meeste ouders die dit doen, nooit zouden durven toegeven dat het helemaal niet gaat.

Tenslotte: als je kind op school anders is dan thuis, wil dat niet altijd direct zeggen dat er iets schort aan de school. Bekijk het gehele plaatje, probeer met je kind te praten als dat lukt en probeer de oorzaak van het zo andere gedrag te achterhalen. Doe dat echt alleen als het een probleem is. Misschien kun je thuis helpen de situatie te verbeteren, misschien ligt het toch aan de aanpak of sfeer op school en zul je besluiten in actie te komen. Gevoelige kinderen – want daar gaat het in de meeste gevallen over – hebben zowel op school als thuis een andere benadering nodig. En moeten ook opgevoed worden, net als iedereen.

 

c

Tags: hsp, hsk, kinderen thuis anders dan op school, thuisonderwijs

Geef gerust een leuke reactie / Please feel free to give a nice reaction