Hoofdbedekking: cultuur, gewoonte, godsdienst, geschiedenis

Sorry, this entry is only available in Dutch For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Als klein kindje al was ik hevig geïnteresseerd in landen, talen en culturen. Twee jaar oud stond ik al op de camping met een paar Duitse oma’s te praten en te gebaren in het ‘Duits’ en mijn moeder wist niet hoe ze me bij de buitenlanders vandaan moest houden. Tot haar ergernis was ik bijzonder snel met het leren van talen en praatte ik zomaar overal een woordje mee. Ik wilde altijd het naadje van de kous weten over waarom mensen in Frankrijk dit zus deden, in Italië zo enzovoort. Grijze haren kreeg mijn moeder ervan, waarschijnlijk bang dat ik ontvoerd zou worden door een enge man met een zwarte snor …

Hoe verder weg het land waar mensen weg kwamen, des te boeiender vond ik alles. Mooie, culturele spullen die mensen in huis hadden uit een ver land, moest ik altijd bewonderen én aanraken en ik kon als kleintje al urenlang geboeid luisteren naar verhalen over vroeger tijden en verre culturen en talen. Mijn ouders hadden geld en dus moesten we ieder jaar op vakantie met de sleurhut achter de auto en hatsjiekiedee naar Frankrijk, Zwitserland of Italië. Daar had ik altijd gelijk vriendjes uit het land zelf, die ik niet kon verstaan, maar dat mocht de pret niet drukken.

Maar als ik dan verhalen hoorde over vrouwen, die ringen om hun nek moesten dragen en heel lange giraffennekken hadden, werd ik intens verdrietig. Ik kon ook huilen om vrouwen die verplicht lange gewaden aan moesten met een sluier voor hun gezicht of met houten kleppen om hun lippen. Mannen die een tulband op moesten, omdat ze dachten dat God anders niet van ze zou houden … vreselijk vond ik het. Dat was als kind, maar ik vind het nu nog steeds erg als ik dik ingepakte vrouwen zie uit moslimlanden. Met panty’s aan, terwijl het 30° is, zware boodschappentassen tillend en helemaal verweerd.

Het bleek een onderwerp te zijn, waar veel emotie bij kwam kijken. Ik kon niet gewoon onbevangen aan een ingepakte vrouw vragen waarom ze haar haren moest verbergen. Er zat verdriet achter, dwang, trots, geloof, cultuur, historie, een persoonlijk verhaal … Als ik het de mannen vroeg, bleek dat die daar niet zo over nadachten. Ze vonden het normáál dat een vrouw er zo uitzag: ze was toch van hém en niet van anderen??, kreeg ik vaak als antwoord. Maar ík was toch óók niet van alle mannen? En alle vrouwen uit alle landen ter wereld behalve moslims? Waren wij dan allemaal hoeren volgens hen? Wat een belachelijke manier van denken vond ik dat. Heel hypocriet ook, want die mannen deden altijd heel aardig tegen iedereen. En toch vonden ze je van binnen eigenlijk maar een hoer.

Toen ik ontdekte dat ik zelf uit Griekenland kwam en daar twee jaar later eindelijk naar toe kon om mijn wortels op te zoeken, bleek dat bij óns vooral jonge meiden er niet zo bedekt bijliepen. Vooral in Athene schrok ik van de zeer weinig bedekkende kleding die ze droegen. Het bleek mode te zijn, want een jaar later liep iedereen er weer een stuk ‘normaler’ bij naar mijn smaak. Verder was het ook niet voor iedereen gewoon om zó modieus gekleed te gaan. In Griekenland vond iedereen het belachelijk dat moslimvrouwen een hoofddoek moesten dragen. Zelf hadden wij ons net bevrijd van het dragen van hoofddoeken en bedekte armen en benen in de kerk. Maar meer kwam ik daar niet te weten over hoofddeksels en aanverwante zaken.

Hoofddoeken in de geschiedenis

Weer in Nederland aangekomen werd ik lid van de Boekenclub en vond ik een werkelijk grandioos boek over het oude én moderne Egypte. Het was van de Zuid-Afrikaanse schrijver Wilbur Smith en bestond uit twee delen, die Vallei der Koningen en Het Koningsgraf heetten. Het tweede boek speelde zich af in het moderne Egypte, maar het eerste (Vallei der Koningen) speelde in het antieke Egypte en wel bijna 2000 jaar voor Christus. Het verhaal was verzonnen, maar erg mooi en ik leerde ontzettend veel over wat de mensen toen al allemaal wisten over wetenschap en hoe ze leefden. En: het ging ook over hoofddoeken en sluiers. In Egypte droeg niemand die, maar de hoofdpersonen maakten een reis naar Somalië en Ethiopië. Daar waren vrouwen wél gesluierd en werden ze besneden. Toen al!

Laten we even vooruitgaan in de tijd naar de stichter van de Islam, profeet Mohamed. Die leefde van 571 tot 632 na Christus. Dat is bijna 2500 jaar nadat er al discussie bestond over de vraag of vrouwen wel of niet gesluierd moesten zijn! Ook in de bijbel vind je er meer dan eens verhalen over en die dateren ook uit de tijd van Jezus en van nog veel langer geleden. Uit Israel en Palestina dus, want in het oude Griekenland, Mesopotamië en in Rome waren vrouwen niet gesluierd.

Ik neem je daarom nog even mee terug in de tijd naar het heel oude Afrika en het Midden-Oosten. Dan gaan we kijken waarom vrouwen daar gesluierd waren. Ik dacht gelijk aan Herodotus, die rond 500 v.C. leefde en een heleboel volkeren beschreven heeft, die hij op zijn reizen tegenkwam. Op zoek naar een citaat van hem kwam ik dit blogartikel tegen: iemand die zegt dat vrouwen door de hele geschiedenis heen beperkende kleding droegen. “De boerka is de hoge hak van de Islam”, zegt de schrijver: vrouwen dragen beide immers omdat ze denken dat zulks de mannen behaagt. Ja, het is waar! In China droegen vrouwen vroeger van die kinderschoentjes om hun voeten klein te houden. Dat vonden de mannen leuk. Zelf werden de vrouwen er verminkt van en niet zelden was het zelfs hun doodsoorzaak. Maar als je lastige kleding draagt om een man te krijgen of te houden, ben je van binnen onzeker. Toch, dames?

Als ik een serieuze poging onderneem om informatie hierover te vinden, krijg ik allemaal websites over tempelprostitutie. Daar heb ik wel eens over geschreven: het is een soort satanisme eigenlijk. Aanbidding van een of andere nepgodin, die dat eist, want zo niet, dan krijg je geen mooi leven. Dat is de helemaal ándere kant van hoe vrouwen gekleed gaan en zich gedragen en ik weet uit gesprekken met moslims, dat juist Mohamed vrouwen aanried (dus niet dwong!) om zich te bedekken, omdat nogal veel andere vrouwen er halfnaakt bij liepen. Zo kon een man aan je kleding zien dat jij serieus was. Het was een soort code.

Verder op zoek vind ik dit artikel uit de Groene Amsterdammer. Het vertelt over een heleboel betekenissen van de ‘sluier’ voor vrouwen uit de oudheid tot nu toe. Er wordt onder andere in verteld dat bijvoorbeeld Griekse en Romeinse adellijke vrouwen gesluierd waren. Nee, onzin! Alleen tijdens hun huwelijk en dan moest de bruidegom de sluier optillen. Dat was een heilig moment. Op het internet vind ik de ene na de andere website, waar niet veel nuttige en kloppende informatie te lezen valt. Ik ga daarom eens in mijn eigen geheugen graven. Wat ik gelezen heb in mijn boek van Herodotus, wat ik vroeger opgepikt heb op school, tijdens mijn studie, in discussies hier en daar, in allerlei boeken die ik gelezen heb …

En dan kom ik weer terecht in het heel oude Afrika. Daar waren ontzettend hoge culturen te vinden, waar mannen en vrouwen iets aan gelijkheid vertoonden. De Pigmeeën bijvoorbeeld. Ook in Australië en Nieuw-Guinea bij de Aboriginals en Papoea’s was er redelijke gelijkheid tussen man en vrouw. En bij de indianen in Noord-Amerika. Verder was het overal zo dat mannen de dienst uitmaakten en vrouwen ronduit slaven waren. Rijke mannen hadden een harem en de gewone mensen leefden vaak apart: de mannen zwierven min of meer rond en de vrouwen leefden ongetrouwd in hutjes met een stel kinderen. Wanneer een man zin had in seks, zette hij zijn wandelstok naast de deur van zo’n hutje en dan dwong hij de vrouw die daar woonde, het bed in. Kinderen waren er gewoon bij … vandaag de dag niet meer voor te stellen, maar zo is het heel lang geweest. Echt duizenden jaren!

Een sluier voor andere zaken

De idee van het huwelijk tussen één man en één vrouw is altijd strijd geweest, omdat mannen gewoon plezier wilden hebben met verschillende vrouwen en zich niet wensten te binden. In het oude Rome is het een wettig verbond geworden en dat is pas rond de 2000 jaar geleden! Vrouwen hebben in de geschiedenis nooit veel te zeggen gehad. In de ene cultuur was dat erger dan in de andere, maar nergens waren ze gelijk aan een man. Zelfs nu in Nederland ontvangen vrouwen nóg altijd minder salaris dan mannen voor dezelfde functie. Het scheelt nog behoorlijk ook!

Vind je het gek dat vrouwen zich gingen verstoppen achter een dikke, vette sluier en totaal bedekkende kleding, wanneer ze even gingen buurten, de kinderen zoeken of water halen buiten het dorp? Ze wilden niet dat mannen zouden weten of ze mooi waren, want dan kregen ze geen rust meer. Later zijn er regels en wetten gekomen, die vrouwen verplichtten tot zulke gevangeniskleding. Maar het is begonnen als verdediging tegen verkrachters. Dit kanten monddoekje hiernaast (haïk heet het) wordt in Algerije nog wel gedragen door oudere Berberse vrouwen. Het stamt uit de oorlog tegen de Fransen, die ontzettend veel vrouwen verkrachtten (jaren ’60 van de vorige eeuw).

Zeeuwse klederdracht met kapje

Ik denk dat we hier een reden hebben opgeduikeld uit verschillende bronnen, die uitlegt waarom er zóveel te doen is om die hoofddoeken van tegenwoordig: hoofddoeken en sluiers werden in de geschiedenis voor allerlei doeleinden gebruikt. Boerinnen op het land droegen een hoofddoek om geen zonnesteek te krijgen; bruidjes droegen een sluier voor het ritueel tijdens de huwelijksplechtigheid; nonnen droegen een soort sluier om geen aanstoot aan mannen te geven; vrouwen én mannen droegen vroeger een pet of een kapje op het hoofd – en dat ging af in beleefde situaties! – en vrouwen droegen sluiers om zichzelf tegen verkrachtingen te weren.

De islam

Dan neem ik je nu mee de islam in. In Kampen kende ik een Irakese vrouw, wier zoontje bij mijn oudste op de kleuterschool zat. Ze was altijd dik ingepakt in een lange jas en stevig behoofddoekt. Op een dag had ze me bij zich thuis uitgenodigd. Ik belde aan en wist niet wat ik zag: daar stond ze in een minirokje, zonder hoofddoek en helemaal opgemaakt! “Die hoofddoek is alleen voor buiten!”, lachte ze in mijn verbouwereerde gezicht en meer wilde ze niet kwijt over het onderwerp. Ik weet niet hoe jij dit noemt, maar voor mij is dit dus uiterste hypocrisie!

Nog één. Ook in Kampen woonde ik boven een Turkse bakkerij. De vrouw en kinderen van de eigenaar kwamen geregeld op bezoek, waar moeder de vrouw dan eten maakte voor iedereen. Ze zaten dan oergezellig aan tafel brood met olijven en kaas te eten met thee erbij. Op een dag vertelde hun oudste dochtertje van 12 me een beetje vertwijfeld dat ze het jaar daarop, als ze 13 werd, een hoofddoek op moest. We praatten er even over en zo ging dat iedere keer dat we elkaar zagen. Iedere keer was er minder over het onderwerp te praten en na een tijdje had ze zich bij de ijzeren wil van haar vader neergelegd. Ik wist zéker dat haar moeder zoiets nooit zou willen voor haar dochters, maar die had niets te zeggen …

En nog ééntje! In Wageningen zaten de kinderen uit een Oezbeeks gezin bij mijn zoontje op school. De op één na oudste dochter zat bij hem in de klas en er was nog een klein meisje van een jaar of 6 toen. Op een dag kwamen beide meiden in gezelschap van de oudste, die al op de middelbáre zat, helemaal ingepakt en behoofddoekt naar school. Iedereen schrok zich een ongeluk bij het zien hiervan en een paar ouders schoten onmiddellijk naar de directrice, die haar handen in de lucht hief en zei dat ze er niets tegen kon doen.

Een paar dagen later was de jongste meid weer hoofddoekloos. Wel bleef ze ingepakt, ook op hete dagen, maar de hoofddoek was af. Wat bleek? Mijn ex-man uit Algerije, ook moslim, kon goed opschieten met de vader van de meiden en had even met hem gepraat. “Joh, in de koran staat toch niet dat je je kind mag dwingen om een hoofddoek op te doen? Dat is toch veel te jong en kijk nou eens, zulke dikke kleding kun je ze toch niet aantrekken?” Hij vertelde me het verhaal in geuren en kleuren en hij is iemand die de koran goed heeft gelezen. Die weet echt wel wat er in dat boek staat en in de boeken van Mohamed trouwens ook. Het enige dat hij voor elkaar had gekregen, was dat dat ene kleine meiske in ieder geval weer énige bewegingsvrijheid had, zonder dat ding op.

Ik heb er nog veel meer. Wat dacht je van dit verhaal: ik gaf in Zeist les aan een groepje vrouwen, die bijna allemaal moslima’s waren uit verschillende landen. Bijna allemaal traditioneel gekleed en met hoofddoek. Die ging ook niet af tijdens de lessen, al waren we met alleen maar vrouwen daar: stel je voor dat één van hun echtgenoten even binnen zou lopen, omdat hij eerder uit z’n werk was en zijn vrouw met onbedekt hoofd zou zien? Haram in het kwadraat! Maar op de allerlaatste dag, toen we een feestje hadden gebouwd en allemaal daar iets voor hadden gekookt, gingen de hoofddoeken af hoor! Al-le-maal! En wat een opluchting voelden ze allemaal. Ik vergeet erbij te zeggen dat dit intellectuele vrouwen waren, vaak afkomstig uit een stad.

Ik heb nog één verhaal dat tranentrekkend is: een jaar of 15 geleden was ik lid van de SP en kreeg ik maandelijks een tijdschrift van die partij. Op een keer stond er een heel triest artikel in van een mevrouw van de SP, die zich hard maakte voor rechten van meisjes. Ze vertelde in een artikel dat er bij haar in Utrecht een heleboel vooral vmbo-scholen waren, waar ALLE meisjes een hoofddoek droegen. Waarom? Wel, let op: omdat er een aantal rottige moslimjongetjes op die school zaten, die thuis of wie weet waar hadden geleerd dat een meiske zonder hoofddoek een hoer was. Die mocht je zo wel verkrachten … Vervolgens kwamen er overal berichten vandaan, uit een heleboel steden, dat het daar net eender was. Ik weet niet wat jij hiervan vindt, maar ik vind dit mensonterend. Wat is dat voor een opvoeding?? Je woont in dit land, dus je respecteert onze en ALLE vrouwen. Punt! Het heeft niks met islam te maken, maar puur met opvoeding.

Iraanse en Koerdische vrouwen

Dit zijn een paar verhalen, zo uit het leven afkomstig. Ik kan je er zo nog tien bijvertellen en die zeggen allemaal hetzelfde: een moslima is NIET vrij om zelf te bepalen of ze een hoofddoek en traditionele kleding wil dragen of niet. Ook intellectuele vrouwen, die beweren dat ze die hoofddoek uit vrije keus dragen, worden ertoe gemanipuleerd. Het is geen pure dwang met een pistool, maar hersenspoelen, chanteren en manipuleren. Waarom dragen Iraanse en Koerdische vrouwen dan bijna nooit een hoofddoek? Ga ik je vertellen: de Iraanse, omdat ze in hun land van afkomst onder dwang staan en geen enkel recht hebben en de Koerdische, omdat er bij de Koerden meer gelijkheid is tussen man en vrouw en ze niet aan die flauwekul doen.

De dwang van wat wíj moeten denken

Wij, leken in niet-islamitische landen, worden óók gemanipuleerd! Ons wordt gedicteerd wat we verplicht moeten denken. Wij dienen ruimdenkend te zijn, want Nederlanders zijn toch zo tolerant? En als je ruimdenkend bent, zo wordt ons verteld, dan moet je gewoon accepteren dat moslimvrouwen gesluierd zijn. Klaar. Je mag je er niet mee bemoeien, want dan maak je discussie los en dat willen de mannen niet. De vrouwen zijn bang voor huiselijk geweld en die willen er dus ook liever niet over praten. Ik weet dat ik erg hard oordeel, maar dit is wat ik in 35 jaar tijd altijd en overal weer heb gezien van islam en hoofddoekendragerijen.

Het is één grote hypocriete vertoning. Vrouwen beweren bij hoog en laag dat ze zélf kiezen ten gunste van een hoofddoek of juist niet. Maar ze vergeten de manipulatie en de dwang. Vandaag stond er nog weer een artikel uit een of ander Belgisch tijdschrift van een moslima, die opeens besloten had zonder hoofddoek te gaan lopen. Ze was bang om naar buiten te gaan. Bang dat de buren haar zouden aanstaren. Die buren van haar zaten op Facebook en hadden verbaasd gereageerd dat het hun niets kon schelen of zij wel of niet een hoofddoek droeg. Maar er was wel degelijk angst in die jonge vrouw! Waar kwam die dan vandaan als ze zo vrij was?

Lieve lezer, trap niet in de leugen dat moslimmeisjes en -vrouwen zelf ervoor kiezen om een hoofddoek te dragen. Dat is gewoon niet waar! Er zal echt wel eens een familie zijn, die ruimdenkend is. Absoluut! Maar moslims kunnen en mogen niet afdwingen dat wij hier accepteren dat er zulke onderdrukking van vrouwen is en ons verbieden om personeel met een hoofddoek te weigeren, bijvoorbeeld. Of om een goeie maatschappelijke discussie over dit onderwerp aan te gaan, die écht eerlijk en open is. Alleen dán kun je je eigen conclusie trekken over de vraag wat die hoofddoeken nou te betekenen hebben en hoe wij er hier mee dienen om te gaan. Wetmatig, professioneel en privé.

Om je te laten zien hoe verhalen, cultuur en geschiedenis in elkaar kunnen overlopen, heb ik hier een prachtig lied voor je. Het is begonnen in de middeleeuwen in de Provence (Zuid-Frankrijk) als lied om het carnaval vaarwel te zeggen: Adieu paure carnabas heette het. Hoe het in Libanon bij Fairuz terechtgekomen is, weet ik niet precies, maar ik denk dat iedereen in de Middellandse Zeelanden het mooi vond en het in z’n eigen taal vertaalde. In het Arabisch heet het (وا حبيبي ) Wa Habibi en het wordt op Goede Vrijdag gezongen in de christelijke mis. In Portugal kent men het blijkbaar ook, want Miquel Gil zingt het in het Portugees. Arabisch zingt Ayoub Bout van het Orquestra Árab de Barcelona en Frans zingt de Griekse Savvina Yannatou, die middeleeuwse muziek gestudeerd heeft.

Geef gerust een leuke reactie / Please feel free to give a nice reaction